Турарының падежи

Википедия сайттан
Перейти к навигации Перейти к поиску

Турарының падежи.

Турарының падежинде чүве ады -да деп кожумактыг. Ооң янзыларының немежир чуруму мындыг:

Дөстүң сөөлгү үнү Кожумактың янзылары Чижектер
дүлей болза -та -те дашта шетте
ажык азы аяар болза -да -де шынаада хүнде
Айтырыглары Чижээ
кымда? кымнарда?
чүде? чүлерде?
кайда? каяа?
малчында, малчыннарда
хемде, хемнерде
хемде

Турарының падежиниң хевиринде чүве ады дараазында уткаларны илередир:

1. Кылдыныгның туружун көргүзер: шаңда тур, ховуда оъттап чор, сугда чемнеп тур. Мындыг таварылгада кылдыныг амгы үеде бооп турар, чүве ады болза туруш байдалы болур.
Чижектер.

  • Ыяш бажында хек эдип олур. Эзимде сыын үнү чаңгыланды.

Турарының падежинде чүве ады чамдыкта эрткен үе хевирлиг кылыг сөзү-биле база каттыжып болур.
Чижек.

  • Хөлде балык чемнеди.

2. Үе уткалыг чүве аттары бо падеж хевиринге тургаш, сан ады-биле кады кылдыныгның үезин көргүзер: беш шакта ажылдаар, он хонукта өөренир, үш чылда тудар. Ынчан чүве ады үе байдалы бооп чоруур.
Чижек.

  • Дүүн бис театр тудуунга беш шакта улуска дузалажып ажыл кылдывыс.

3. Турарының падежинде чүве аттары сөглекчи бооп чоруур бар, чок, хөй, эвээш деп сөстер-биле каттышкаш туруш байдалы азы немелде бооп чоруур.
Чижектер.

Черивисте, чуртувуста
Чечек-даа бар, чимис-даа бар. (Ырдан.)

  • Херелмаада солун ном бар.

Үндезини[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

Ш. Ч. Сат, Е. Б. Салзыңмаа. Амгы тыва литературлуг дыл. (Лексика болгаш семасиология, фразеология, фонетика, морфология). Тываның ном үндүрер чери. Кызыл — 1980.