Тываның Национал музейи

Википедия сайттан
Шилчиир: навигация, дилээр
Алдан-Маадыр музейи мурнуу чүъктен

Тыва Республиканың Алдан-Маадыр аттыг национал музейи — Тываның күрүне музейи, эртем-шинчилелдиң албан чери, Тываның төөгүзүнүң болгаш культуразының тураскаалдарын шыгжап турар кол чер.

Төөгүзү[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

Тыва Арат Республика тургустунган соонда, 1925 чылда, ССРЭ-ниң төлээ чериниң эгелээшкини-биле урянхай крайны шинчилээр бөлгүм ажылдап эгелээн. Ооң кежигүннери музейниң баштайгы экспонаттары: бурунгу эдилелдерни, хүрээ дериг-херекселдерин, фото-чуруктарны чыгган. Ынчалза-даа улус орус аян-чорукту болгаш шинчилекчи Е.Г.Грум-Гржимайлонуң демдеглээни-биле алырга, Хем-Белдиринге 1914 чылда хоорай туттунуп эгелээрге, ынчан-на аңаа улуг эвес музей ажылдап турган.

1929 чылда ТАР-ниң Чазааның "Тываның күрүне музейин тургузарының дугайында" доктаалы үнген. Музейниң баштайгы директорунга Владимир Петрович Ермолаевти томуйлаан. Ол-ла үеде хөй коллекцияны чыгган, ССРЭ-де Эрмитаждан, Орус музейден үне чок экспонаттарны белек кылдыр алган.

Музейни 1930 чылдың август айда көрүкчүлерге бир дугаар ажыткан. 1942 чылдың февраль айда "күрүнениң" деп эрге-байдалды, а бир ай эрткенде, Алдан-Маадыр атты тывыскан. Музей 19ң5 чылда театрның эрги бажыңынче көшкен.

Амгы үеде[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

Бо хүннерде Алдан-Маадыр аттыг музейде бойдустуң, революция мурнунда төөгүнүң , ТАР-ниң төөгүзүнүң, совет ниитилел төөгүзүнүң болгаш фондулар салбырлары ажылдап турар. Ында В.П.Ермолаевтиң 4000 фото-чуруктарын негативтериниң "алдын коллекциязы", тыва чоннуң чонар-даштан, серпентиниттен, ыяштан биче скульптуралары, скиф үезиниң аң стилин көргүскен археологтуг кайгамчык материалдар, этнографтыг эдилелдер, ламаизм болгаш хамнаашкынның атрибуттары, Надя Рушеваның өлүм чок чураан чуруктары, тыва чурукчуларның чуруктары чыгдынган.

Алдан-Маадыр аттыг музей кожууннарда 8 база Кызылда 3 салбырлыг. Музейниң архивинде 76,6 муң үнелиг эдилелдер бар. Республиканың кол музейинге чылда 72 муң улуг кижи кээп, солун экспонаттары-биле таныжып турар.

Делгелгелер[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

Дөзү[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

  • "Тыва дугайында 99 айтырыгга харыылар", Дарбаа Ю.К.


Шөлүлгелер[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

Тываның Национал музейиниң сайтызы