Жумабаев, Магжан

Википедия деп сайттан
Перейти к навигации Перейти к поиску

Магжан Жумабаев

каз. Мағжан Бекенұлы Жұмабай

Портрет
Төрүттүнген хүнү 1893 июньнуң 25(1893-06-25)
Мөчээн хүнү 1938 марттың 19(1938-03-19) (44 хар)
Чурт

Магжа́н Бекéн оглу Жумаба́ев (1895 – декабрь 28, 1925) — Казах шүлүкчү, педагог. Казах литература болгаш уран чүүлүнүң алдарлыг ажылдакчызы. Казах чогаалдың үндезилекчилериниң бирээзи.

Намдары[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

Магжан Жумабаев хөй ажы-төлдүг бай-шыдалдыг өг-бүлеге төрүттүнген. Ооң адазы Бекен болгаш өгбелери Жумабай-хаджи, Шонай, Утеген, Утемис — Аргын деп төрел-бөлүктен атыгай сөөктүң Кудайберд деп аймаандан сураглыг, күчүлүг улус чораан.

1905—1910 чч. — Петропавловск хоорайга медреске өөренген, аңаа араб, фарси, турк дылдарны өөредип турган.

1910—1911 чч. — Уфага «Галия» деп медреске өөренип турган, аңаа башкыларының бирээзи — татар литератураның классиги Галимджан Ибрагимов.

1912 чылда Казань хоорайга ооң баштайгы шүлүктер чыындызы «Шолпан» деп аттыг казах дылда үнген.

1913—1916 чч. — Омскунуң башкы семинариязынга өөренип турган, ону алдын медальдыг дооскан.

Номнары[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

  • Қазақтың көңіл күйі, шүлүк, “Үзік” жинағында, Орал, 1912;
  • Шолпан, шүлүктер, Қазан, 1912;
  • Өлеңдері, Қ.-О., 1922;
  • Өлеңдері, Ташкент, 1923;
  • Шығармалары, Алматы, 1989;
  • Таңдамалы, Алматы, 1992;
  • Шығармалар, 3 т., Алматы, 1995.

Магжанның сураглыг шүлүктериниң бирээзи "Мен Жастарға Сенемін" (мен аныяктаргa бүзүрээр мен).

Мағжан Жұмабайұлы (Магжан Жумабаев) - шуудаӊ марказы, 1993

Кино[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

1990 — «Мағжан» — «Магжан» («Казахтелефильм», реж. Калила Умаров). Документальный фильм о великом казахском поэте Магжане Жумабаеве (можно посмотреть на сайте режиссёра).

1993 — фильм «Батыр Баян» («Казахфильм», реж. Сламбек Таукел) по мотивам одноименной поэмы Магжана Жумабаева о реальном историческом лице, одном из героев 200-летней войны казахов с джунгарами.

шүлүк[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

«Түркістан» дээр шүлүк [1].
Тұранда ер түрігім туып-өскен.
Тұранның тағдыры бар толқымалы,
Басынан көп тамаша күндер кешкен.
Тұранның тарихы бар отты желдей,
Заулаған қалың өрттей аспанға өрлей.
Тұранның жері менен суы да жат,
Теңіздей терең, ауыр ой бергендей.
Тұранның егі-шексіз шөлі қандай,
Теңіздей кемері жоқ көлі қандай!
Тұранның дария аталған өзендер:
Тасыса, шөлді басқан селі қандай!
Тұранның таулары бар аспанға асқан,
Мәңгіге басын аппақ шаштар басқан.
Бауырында ерке бұлақ салады ойнақ,
Жаралып таудан аққан салқын жастан.
Шөлдер бар, жел де жүрмес,сап-сары құм,
Моладай ешбір үн жоқ мәңгі тып-тын.
Болмақ па жан-жануар шексіз шөлде,
Сар құмда салар ойнақпері мен жын.
Тұранның теңіз дерлік көлдері бар,
Шалқыған егі-шетсіз Теңіз,Арал.
Бір шетте қасиетті Ыстықкөлдің
Бауырында дүние көрген түрік көкжал.

Демдеглелдер[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

  1. Тұран (Туран) ; Түркстан девискээриниӊ эрги ады.

Дөс[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

Тураскаалдар[эдер | вики-сөзүглелди эдер]