Чеснок

Википедия сайттан
Шилчиир: навигация, дилээр
Чеснок

Чеснок база нептереңгей тарымал үнүш бооп турар. Он хөй нуруузунда чемге холуур. Тывада ону огородка хөйү-биле тарып турар. Чесноктуң тургузууңда эфирлиг үс, азоттуг бүдүмелдер, гликозидтер, фитостериннер, металл дустары, С витамин, В витаминниң бөлүү бар. Чеснокту янзы-бүрү нога аймаа болгаш эъттиг чемнерге холуурунга ажыглап турар.

Чеснокту бир дугаарында эм оът деп Диоскорид дээр эмчи көргүскен. Шаандан бээр ону. чемге хөөн чокталыр улуска, чөдүлге, кеш аарыгларынга, чижээ, Ибн-Сина (Авиценна) деп эмчи кижи "чеснокту кандыг-даа аарыгларга хереглээр" деп сүмелзэн. Ынчангаш амгы үеде улустар ону база янзы бүрү аарыгларга ажыглап турар. Чеснок — чем хайылдырар органнарның ажылдаарын экижидеринге, ферментилерни ажылын күштелдиреринге, ижин-шөйүндү аарыгларынга, сидик ылгаарынга, үрележир бестерниң ажылын экижидеринге, дамырларның, чүректиң согарын күштелдирериңге дузалаар дээш, оон-даа өске. Чесноктуң хандызын водкага эзилдиргеш ажыглаарга, бүүрек, сыңыйның дашталыр, ревматизм, тынар органнар, кеш, шөйүндүлерниң болгаш өске-даа аарыгларны болдурбазынга ажык-дузалыг болуп турар. Оон ыңай кырып-назылап бар чоруурларга, хан базыышкыны улуг улуска болгаш бажы аарыыр, бажы дескинер, уйгу чок улуска дузалаар.

Халдавырлыг ижин-шөйүндү аарыгларынга, бронхиттээн үеде бир хүн ооң 2—3 бичии адырларын чем-биле кады чип болур. Сооктан тывылган аарыгларга, астма, коклюштан аараан кижилерниң хөрээн чеснокту чуургаш, ак саржаг азы хаван үзү-биле холааш чиңнээр. Оон ыңай ону сүтке хайындыргаш, сөөлдерни, кештиң лишай, экзема дээш оон өске-даа аарыгларын эмнээр, а суу-биле баштың кежин чаап тургаш ооң дүгүн быжыктырар.

Улус, чеснокту медицинада ажыглап турары ышкаш, баҙ ындыг аарыгларга ажыглап турар. Эң ылаңгыяда, уругларның острица дээр кыжалаар аарыының үезинде чесноктуг суг-биле клизма кылыр.

Сөөлгү үеде эртемденнер янзы-бүрү ыҗыктарны, ол ышкаш чиңгелээр болгаш рак аарыгларын болдурбас дээрзиниң шынарларын өөренип, шинчилел ажылын чорудуп турар.

Дөзү[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

  1. Доржу Көк-оолович Куулар, Тана Моңгушевна Куулар - "ЛЕКАРСТВЕННЫЕ РАСТЕНИЯ В ТУВЕ"