Горох

Википедия сайттан
Перейти к навигации Перейти к поиску
Горохтуң чечээ
Горох

Горох чаңгыс чылдыг сиген үнүштерге хамааржыр болгаш бистиң Тывада тарып өстүрүп турар культурлуг үнүш болур. Бүрүлери эжеш, узун чиңге, ораажып үнер, салдарлыг. Өңү сарыг-ногаанзымаар. Ону амгы үеде улус огород, садтарда хөйү-биле тарып, өстүрүп турар.

Горох улус ажыл-агыйынга улуг ажык-дузалыг. Ону янзы-бүрү чемнерге хереглеп турар. Горохта белоктар хөй. Өл белоктар — аминокислоталардан тургустунган, аңаа цистин, лизин, триптофан, аргинин, метионин хамааржыр болгаш олар кижилерниң болгаш дириг амытаннарның организминге эң-не чугула ажыктыг кислоталар болур. Оон аңгыда, горохтуң чеминде витаминнер — С, В1, В2, А, чигир, үс, крахмал, калийлиг дустар, фосфор болгаш өске-даа бүдүмелдер бар. Бышкан горохту хайындыргаш, чемге хереглээр, оон ыңай консервалар кылып турар. Горохта белок — 20% чедип турар.

Горохтуң сывын, бүрүлерин, үрезинин хайындыргаш, сидик элбедиринге болгаш бүүрек дашталыр аарыгга удур ажыглап турар. Оон ыңай кештиң кадага болгаш шивишкилерин чымчадырынга, чиңнээринге горохтуң хайындырган далганын ажыглап турар.

Дөзү[эдер | вики-сөзүглелди эдер]

  1. Доржу Көк-оолович Куулар, Тана Моңгушевна Куулар - "ЛЕКАРСТВЕННЫЕ РАСТЕНИЯ В ТУВЕ"